ބިލާލް ބިން ރަބާޙް: އެންމެ ފުރަތަމަ މުއައްޒިންގެ އީމާންތެރިކަމާއި ޤުރުބާނީގެ ވާހަކަ

އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ އެންމެ އަލިގަދަ ޝަޚްޞިއްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި ބިލާލް ބިން ރަބާޙް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ލޮބުވެތި ޞަޙާބީއެއް ކަމުގައިވާއިރު އިސްލާމް ދީނުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މުއައްޒިނެވެ. ބިލާލުގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި ނަސްލީ ހަމަހަމަކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ދަލީލެއް ކަމުގައި ޢިލްމުވެރިން ބަޔާންކުރައްވައެވެ.

ބިލާލުގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު ރަބާޙަކީ ޢަރަބި ދަރިކޮޅުގެ ބޭކަލެކެވެ. މަންމާފުޅު ޙަމާމާ އަކީ ޙަބަޝާ (މިހާރުގެ އިތިއޯޕިއާ) ގެ ޝާހީ ޢާއިލާއެއްގެ ބޭކަނބަލެކެވެ. ދެ ބޭކަލުން ވެސް އަޅުންގެ ގޮތުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނީ ފީލު ބާގައިގެ އަހަރުގައެވެ. ބިލާލުގެފާނު އުފަންވެވަޑައިގެންނެވީ މައްކާގައެވެ. ބައްޕާފުޅާއި މަންމާފުޅަކީ އަޅުން ކަމުގައި ވީ ހިނދު ބިލާލުގެފާނު ވެސް އުފަންވެވަޑައިގެންނެވީ އަޅެއްގެ ގޮތުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ ސާހިބަކީ ބަނޫ ޖުމަޙް ވަންހައިގެ ވެރިޔާ އުމައްޔާ ބިން ޚަލަފެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ނަބީކަމާއިގެން ފޮނުއްވައި އިސްލާމް ދީނުގެ ރިސާލަތު ފެތުރުއްވަން ފެއްޓެވުމާ އެކު ބިލާލުގެފާނު ބުދަށް އަޅުކަން ކުރެއްވުން ދޫކުރައްވައި ވަގުތުން އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ އިސްލާމް ދީން ޤަބޫލުކުރެއްވި ހަތް ވަނަ ބޭކަލެވެ.

ބިލާލުގެފާނު އިސްލާމްވެވަޑައިގެންނެވުމުން ސާހިބު އުމައްޔާ ބިން ޚަލަފް ވަރުގަދަ ޢަޛާބު ދޭން ފެށިއެވެ. ދުވާލުގެ އެންމެ ހޫނުގަދަ ވަގުތުގައި ދަގަނޑު ހެދުމެއް ލައްވައި ހޫނު ވެލިގަނޑު މައްޗަށް އޮއްސާލައި މޫނުފުޅު ވެއްޔާ ދިމާއަށް ޖައްސައެވެ. އެއަށް ފަހު ބިޔަ ހިލައެއް މޭފުޅު މަތީ ބާއްވައި މުޙައްމަދުގެފާނަށް ކާފިރުވެ ލާތާއި ޢުއްޒާ އަށް އަޅުކަން ކުރުމަށް އަމުރުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ބިލާލުގެފާނު ހަމައެކަނި ވިދާޅުވީ "އަޙަދު އަޙަދު" (އެއްކައުވަންތަ އެއްކައުވަންތަ) މިފަދައިންނެވެ. ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ވަޙްދާނިއްޔަތު އިޢުލާނު ކުރެއްވުމުގައި ކެތްތެރިވެވަޑައިގެންނެވީ ޢަޖައިބެއް ފަދައިންނެވެ.

ބިލާލުގެފާނަށް ދެމުން ގެންދިޔަ ޢަޛާބުގެ ޚަބަރު ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޞަޙާބީންނަށް ލިބިވަޑައިގެން އެކަލޭގެފާނަށް ދެންނެވިއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ އަބޫ ބަކުރު އައްޞިއްދީޤު ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ފޮނުއްވީ ބިލާލުގެފާނު މިނިވަންކުރެއްވުމަށް މަޝްވަރާ ކުރެއްވުމަށެވެ. ބިލާލުގެފާނުގެ ކެތްތެރިކަމާއި އީމާންތެރިކަން ދެކެވަޑައިގެން އަބޫ ބަކުރުގެފާނު އެކަލޭގެފާނު ގަނެ މިނިވަންކުރެއްވިއެވެ. އެ ދީލަތިފުޅު ޢަމަލުން ބިލާލުގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅު އެއްކޮށް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ: "އަބޫ ބަކުރަކީ އަހަރެމެންގެ ސައްޔިދެވެ. އަދި އޭނާ މިނިވަންކުރީ އަހަރެމެންގެ ސައްޔިދެވެ" — އެބަހީ ބިލާލުގެފާނެވެ. މާތް ﷲ ސޫރަތުލް ލައިލް ގައި އަބޫ ބަކުރުގެފާނު ދިފާޢުކުރައްވައި އެކަލޭގެފާނު ހޭދަކުރެއްވީ ހަމައެކަނި ﷲ ގެ ރުއްސެވުން ހޯއްދެވުމަށް ކަމުގައި ބާވައިލެއްވިއެވެ.

ހިޖުރައިގެ ދުވަސްވަރު ބިލާލުގެފާނު މައްކާއިން މަދީނާ އަށް ހިޖުރަކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ހިމެނިވަޑައިގެންނެވީ މުހާޖިރީންގެ ތެރޭގައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ބިލާލުގެފާނު އެންމެ ފުރަތަމަ މުއައްޒިނެއްގެ ގޮތުގައި ޚިޔާރުކުރެއްވިއެވެ. ޢަބްދުﷲ ބިން ޒައިދަށް ހުވަފެންފުޅެއްގައި ފެހިކުލައިގެ ހެދުމެއް ތުރުކުރައްވައިގެން ހުންނެވި މަލާއިކަތް ބޭކަލަކު ބަންގީގެ ލަފުޒުތައް ދެއްކެވިއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޢަބްދުﷲ ގެ ކިބައިން ބާރު އަޑުފުޅެއް ހުރުމުގެ ސަބަބުން ބިލާލުގެފާނަށް އެ ލަފުޒުތައް ދަސްކޮށްދެއްވުމަށް އިރުޝާދު ދެއްވިއެވެ.

ބިލާލުގެފާނުގެ ތެދުވެރިކަމާއި އަމާނާތްތެރިކަން ރަސޫލާ ﷺ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން އެކަލޭގެފާނު އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ބައިތުލްމާލުގެ ޚަޒާންދާރުގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހުގައި ހުރިހާ ހަނގުރާމައެއްގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި ﷲ ގެ ޢަދުލުވެރިކަމުން ބިލާލުގެފާނުގެ ކުރީގެ ސާހިބު އުމައްޔާ ބިން ޚަލަފް ޤަތުލުވީ ބިލާލުގެފާނުގެ އަތްޕުޅު މައްޗަށެވެ.

މައްކާ ފަތަޙަ ކުރެއްވުމަށް ފަހު ގެފުޅު މައްޗަށް އަރާވަޑައިގެން ބަންގި ގޮވާލެއްވުމުގެ ޝަރަފު ބިލާލުގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެ ވަގުތުކޮޅަކީ ވަރަށް ރަމްޒީ ވަގުތުކޮޅެކެވެ — ކުރިން ޢަޛާބުގެ ތެރޭގައި "އަޙަދު" ވިދާޅުވި ދޫފުޅުން މިހާރު އިސްލާމް ދީނުގެ އެންމެ ޤަދަސީ ތަނުގެ މަތީގައި ހުންނަވައިގެން ބަންގީގެ އަޑު އުފުއްލެވީއެވެ. ބިލާލުގެފާނަކީ މަދީނާ މައްކާ އަދި ޤުދުސް — އިސްލާމް ދީނުގެ ތިން ޙަރަމުގައި ވެސް ބަންގި ގޮވާލެއްވި ފުރަތަމަ ބޭކަލެވެ.

ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ދޫނިޔެ ދޫކުރެއްވުމާ އެކު ބިލާލުގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ފުން ހިތާމައެއް ލިބިވަޑައިގެން މަދީނާ ދޫކޮށް ވަޑައިގެންނެވިއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ސުވަރުގެ ވަޑައިގެންނެވި ފަހުން ބަންގި ގޮވާލެއްވުމަކީ ބިލާލުގެފާނަށް ފަސޭހަފުޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ﷲ ގެ ރަސޫލާ ކަމަށް ހެކިވާ ބައި ވިދާޅުވާ ހިސާބުން ހަށިކޮޅު ތުރުތުރު އަޅައި ބަންގި ފުރިހަމަ ނުކުރެއްވެއެވެ. މަދީނާގެ ކޮންމެ ތަނަކުން ރަސޫލާ ﷺ ގެ ހަނދާންތައް ފެނިވަޑައިގެންނެވުމުން ޝާމު ކަރައަށް ހިޖުރަކުރެއްވިއެވެ.

އެއް ފަހަރެއްގައި އެނބުރި މަދީނާ އަށް ވަޑައިގެންނެވި ހިނދު ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ކާފަދަރިކަލުން ޙަސަންގެފާނާއި ޙުސައިންގެފާނު ބަންގި ގޮވާލެއްވުމަށް އެދިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެ ދެ ބޭކަލުންނާ ނޫނެކޭ ވިދާޅުވާން ކެރިވަޑައިނުގެން ބަންގި ގޮވާލެއްވިއެވެ. ބިލާލުގެފާނުގެ ބަންގީގެ އަޑު އިވުމާ އެކު މަދީނާގެ އަހުލުވެރިން ބާރަށް ރޮއި ގަތެވެ. ގެތަކުން އަންހެނުން ވެސް ނިކުމެ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޒަމާންފުޅުގެ ހަނދާނުގައި ކީރިތި ކުރެއްވިއެވެ.

ބިލާލް ބިން ރަބާޙް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު ދެމިއޮތުމުގެ ޢާލަމަށް ދަތުރުކުރެއްވީ ހިޖުރީ ގޮތުން 20 ވަނަ އަހަރު (މީލާދީ ގޮތުން 640 ވަނަ އަހަރު) ދިމިޝްޤުގައެވެ. ގިނަ މުއައްރިޚުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ޤަބުރުފުޅު ހުންނެވީ ދިމިޝްޤުގެ ބާބުއް ޞަޣީރު ޤަބުރުސްތާނުގައެވެ.

ބިލާލް ބިން ރަބާޙް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ޙަޔާތްޕުޅުން ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ފިލާވަޅަކީ އީމާންތެރިކަމާއި ކެތްތެރިކަމުގެ ކުރިމަތީގައި ނަސްލީ ތަފާތުކުރުމާއި އަނިޔާވެރިކަން ބަލިކަށިވެގެން ދާ ކަމެވެ. އަޅެއްގެ ގޮތުގައި ދިރިއުޅުއްވި ނަމަވެސް ތަޤުވާ ވެރިކަމާއި ދީނަށް ޚިދުމަތް ކުރެއްވުމުގެ ސަބަބުން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި ހުރިހާ މުއުމިނުން ހަމަހަމަ ވެގެންވާ ކަން ބިލާލުގެފާނުގެ ޙަޔާތްޕުޅުން ސާބިތުވެއެވެ.

މާތް ﷲ ބިލާލް ބިން ރަބާޙް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު އަށް ސުވަރުގޭގެ މަތިވެރި ދަރަޖަ ދެއްވާށިއެވެ. އާމީން.